Setrið

Smá hugleiðing notanda Setursins.
Í þessari hugleiðingu ætla ég að reyna að skilgreina hvaða áhrif kennarar og kennsla skólar skólaheimavistir menntamál og  menntamálaumræða hafði á mig sem barn og síðar sem fullorðinn einstakling.Ég var í þennan heim borinn skömmu eftir miðja síðustu öld, og þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir á efri árum man ég lítið eftir bernskunni, þó sitja eftir einhver minningarbrot á stangli en ekkert samfellt fyr en eitthvað er liðið á mína skólagöngu.Þó hafa dúkkað upp eitt og eitt minningarbrot, trúlega frá því fyrir skólagöngu mína sem mig minnir að hafi hafist þegar ég var fullra 7. vetra eins og það var kallað í þá daga, veit ekki af hverju alduri var ekki talinn í árum á þessum tíma heldur einungis í vetrum.Mér finnst ég muna eftir að hafa verið inn í stofu á mínu æskuheimili löngum stundum og einhverveginn skynjað að ég ætti ekki að gefa frá mér hljóð og að inni í stofunni voru pabbi og mamma hugsanlega einhver eldri sistkyni og síðast en ekki síst eitthvert ókunnugt fólk trúlega einhverjir ættingar eða vinafólk sem talaði einhver ósköp, og ef minnið ekki brestur var það ekki að tala við mig eða um mig sérstaklega.Skólamál og aftur skólamál voru umræðuefnin og mjög svo einsleit umræða eða kanski réttara að segja einræða því oft á tíðum finnst mér að að einhver einn hafi tekið að sér að tala og þá gjarnan um sjálfan sig og aðrir í stofunni sagt ýmist já eða nei eftir atvikum eða jafnvel bara kinkað kolli við og við.

En eins og seinni tíma rannsóknir hafa glögglega sýnt framá grópast margendurteknar setningar eða orðræður ínn í huga fólks og þá ekki síst barna og það átti klárlega við í mínu tilfelli, ég er nokkuð viss um að ég varð mjög snemma mótaður af þessari umræðu um skólamál og að hegðun mín gagnvart kennurum markaðist mikið af því sem fram hafði farið í stofunni heima á þessum árum.

Ég ætla að reyna að setja í smá samantekt hvaða ályktarnir litla hljóða barnið í stofinni virðist hafa dregið ómeðvitað af þessum einræðum og til að valda ekki misskilningi vil ég taka fram að þessi minningarbrot eru ekki frá einu síðkvöldi heldur mörg minningarbrot þar sem sviðið er stofan heima ég hljóður pabbi og mamma og eitthvert ókunnugt fólk, ekki endilega alltaf það sama, en umræðan hinsvegar alltaf skólamál og aftur skólamál.

En leifum barnssálinni að túlka það sem sagt var; að kennarar væru gott fólk sem brotist hefði til mennta af eigin rammleik án þess að samfélagið eða yfirvöld hefðu nokkurn skilning á þörfinni fyrir góða kennara og að yfirvöld skólamála sæu enga ástæðu til að greiða kennurum mannsæmandi laun.Niðurstaða barnsins gat aldrei orðið önnur en sú að kennarar væru upp til hópa heimskir, að leggja í ómælt erfiði við að afla sér mennturnar og vinna við að kenna og fá nánast ekkert greitt fyrir, það var eitthvað bogið við þetta, eitthvað sem mótaðist í barnssálina að þetta hlyti að vera maðkheimskt fólk og að manni bæri ekki að bera virðingu fyrir því. Að menntamálaráðherra á hverjum tíma væri ílla innrættur, algjörlega skilningslaus á stöðu skólamála í landinu hugsaði eingöngu um sitt eigið rassgat og sinna nánustu og það hefði engan tilgang að hafa samskifti við hann hvorki bréflega né í eigin persónu.Niðurstaða barnsins gat aldrei orðið önnur en sú að yfirvöld væru vond, svo vond að það væri eiginlega skylda hvers einstaklings að tala ílla um þau og jafnvel að gera þeim allt til miska sama hvaða nafni sem þau nefndus. Að lífsspursmál væri að fullnýta alla þá landsbyggðarskóla með tilsvarandi heimavistarkumböldum sem til voru á þessum tíma og byggja fleiri og stækka þá sem fyrir voru svo börnin mættu njóta þeirra forréttinda að vera í sínu rétta umhverfi langt frá verðandi þéttbýlissamfélugum sem væru stórhættuleg og augljóslega leiddu óharnaða unglinga á alskonar hættulegar brautir.Niðurstaða barnsins gat aldrei orðið önnur en sú að foreldrar mínir ásamt foreldrum flest allra annara barna væru vont fólk sem vísvitandi hefðu tekið þá ljótu ákvörðun að flytja á mölina eins og það var kallað í þá daga til þess að börnin þeirra lentu frekar á glapstigum, eða með öðrum orðum kennarar álitu foreldra sem þetta gerðu vont við börnin sín. Þessar niðurstöður hér að framan höfðu eflaust áhrif á hver framtíð þessa litla hljóða barns í stofunni heima urðu og án alls efa höfðu þessar niðurstöður áhrif á samskifti mín við kennarana sem ég varð lögum samkvæmt að hafa samskifti við alla þá vetur sem ég var í skóla, já samkvæmt lögum sem Yfirvöld settu þar með talið skólayfirvöld.Ekki finnst mér ástæða til að rekja hér skólagöngu mína frá einum tíma til annars, en trúnaðarvini átti ég ekki meðal kennara alla mína skólagöngu utan eina konu sem sá um heimavistina er ég var 13.vetra, man ekki til að hún hafi kennt mér en um hana var einhver ljómi já einhver innri fegurð, hún birtist mér sem sannur trúnaðarvinur og mætti mér á þeim jafnréttisgrundvelli sem öllum börnum er svo nauðsynleg ólýsanlega góð kona sem er nú nýlega látin þegar þetta er skrifað, blessuð sé minning hennar.Sem fullorðinn einstaklingur hefur mér orðið það ljóst að það að vera góður kennari og þar með uppalandi hefur ekkert með menntun að gera heldur miklu frekar það að geta nálgast nemandann sem vinur á jafnréttisgrundvelli.Það veldur mér gæsahúð enn þann dag í dag þegar ég hugsa til litla hljóða drengsins í stofunni heima og ókunnuga fólksins sem talaði og fullorðna fólksins sem kinkaði kolli öðru hvoru eða skaut inn örfáum eins atkvæðisorðum, og hugsuninn um að þarna hafi verið kennarar á ferð, hefði viljað ekki en veit því miður betur. Vona að þetta pár veki kanski einhverja til umhugsunnar, og ef svo er þá er það vel..           

Skrifað til minningar um Frú Áslaugu Hafstað.Geirfinnur Þórhallsson.               
Janúar 2009-01-03.